و در طبقه چهار از كوفيان و از علماء فقه بشمار مىرفت . وفاتش در سال يك‌صد و پنجاه و شش ، در دوران خلافت ابو جعفر بود . از كتابهاى اوست : - كتاب قراءة حمزة . كتاب الفرائض . نام راويان از حمزه خالد بن يزيد . عايد بن ابو عايد . كسائى . حسن بن عطيه . عبد اللّه بن موسى العبسى اخبار كسائى نحوى « 1 » على بن حمزة بن عبد اللّه بن بهمن بن فيروز ، از نژاد ايران ، و از قراء سبعه ، و از مردم كوفه بود . و در همان‌جا پرورش يافته و هميشه از شهرى بشهرى مىرفت و در سال يك‌صد و هفتاد و نه در رنبويه « 2 » كه از دهات رى مىباشد درگذشت . قرائت وى در نزد عبد الرحمن بن ابو ليلى ، و حمزة بن حبيب بوده ، و هرجا كه در قرائت با حمزه مخالفت كرده باشد براساس قرائت ابو ليلى است ، زيرا ابو ليلى حروف را همچون على عليه السلام قرائت مىكرد . كسائى از قاريان مدينه السلام بود ، و در ابتداء قرائت حمزه را بمردم مىآموخت و پس از مدتى براى خود قرائتى برگزيد : و آن قرائت را در خلافت هارون بمردم آموخت . و ما بعد از اين اخبار او را ذكر خواهيم كرد ان‌شاءالله تعالى . نام راويان كسائى اسحاق بن ابراهيم مروزى ، ابو حارث ليث بن خالد ، ابو عمر « 3 » جعفر بن عمر بن عبد العزيز و هاشم بربرى « 4 » .

--> ( 1 ) كسائى ، على بن حمزة بن عبد اللّه بن بهمن بن فيروز اسدى ، برده اسديان ، از نژاد ايران ، و مردم سواد عراق است ، و پس از حمزة بن زيات رياست قرائت قرآن را در كوفه داشت . چهار مرتبه قرآن را نزد حمزه قرائت كرد ، و حمزه به او اعتماد داشت ، امام احمد حنبل ، و يحيى بن معين از او روايت كردند . امام حنبل مىگفت من راستگوتر از كسائى نديده‌ام . شافعى گويد : كسى كه در نحو دانشمند باشد . جيره‌خوار كسائى بوده است ، و گروهى او را از دهكده كسايا دانسته‌اند ولى گفته اول صحيح‌تر است ( ر . ك . تعليقات فلوكل ص 20 - 21 ) . ( 2 ) رنبويه دهكده‌ايست از دهات رى ( معجم البلدان ) . ( 3 ) ف ( ابو عمرو ) . ( 4 ) ف ( اليزيدى ) .